Görme Zorlukları
Görme yetisi detayı fark edebilmeyi sağlayan bireyin merkezi görme seviyesi ile ilgilidir.
Görme sorunlarıyla başetme - uygulamaya yönelik uyarlamalar
Görme yetisi detayı fark edebilmeyi sağlayan bireyin merkezi görme seviyesi ile ilgilidir.
Görme bozuklukları tam körlükten tünel görüşü, çift görme, bulanık görme veya renk körlüğü gibi durumları kapsayabilir. Bazı kişiler az ışıkta görmede zorlanır, bazıları hız ve mesafe ölçemez, bazıları da ışıktan rahatsızlık duyabilir. Görme sorunu olanların sadece %18i tam kör olarak sınıflandırılmaktadır ve bunların da çoğu açık ve koyu ayırımı yapabilmektedir. Kimilerinin doğuştan görme bozuklukları vardır, kimilerinin ise sonradan bir hastalık veya kaza sonucu sorunları ortaya çıkmıştır. Bu durum da kişilerin görme sorunlarına nasıl yaklaştığını oldukça fazla etkilemektedir. Kör olarak sınıflandırılan kişilerin de hepsinin Braille (alfabesini) kullanamadıklarını da burada belirtmek gerekir.
Ders içeriğin büyük bir kısmı görsel olarak sunulmaktadır dolayısıyla görme bozuklukları olanlar özellikle aşağıdaki durumlarda diğer öğrencilere göre sıkıntı yaşayabilirler:
-
Tepegöz sunumu, dia gösterisi, şemalar, temel gözlemlerin takibinde ve internet aracılığı ile erişilen ders içeriklerine erişimde
-
Kütüphane kullanırken kitap bulma, kitap alma ve iade etme konularında
-
Not tutmada
-
Pratik uygulama ve geziler sırasında gözlemlerini kayıt etmede
-
Eğitim verilen yere gidip gelmede, içeride yolunu bulmada
Yardımcı Teknoloji
Görme bozuklukları ve sorunları olanlar aşağıda sıralanan yardımcı teknolojilerden faydalanabilirler:
Ekran büyüteçleri, tıpkı gerçek büyüteç gibi çalışmaktadır. Kullanıcı odak noktasını ekranın istediği bölümünde gezdirerek büyütebilir ve böylece daha rahat görebilir veya duruma göre okuyabilir. Bazı ekran büyüteçleri, ekranın istenilen bölümüne yakınlaştırılıp uzaklaştırabilme özelliğine sahiptir.
Ekran okuyucuları, grafik ve metinleri konuşmaya çeviren yazılım programlarıdır. Bu programlar kontrol butonları, menüler, metin ve noktalama işaretleri dahil ekranda görünen herşeyi sözlü anlatım haline çevirmektedir.
Ses tanıma sistemleri, konuşma-tanıma sistemleri olarak da anılmakta ve kişinin fare veya klavye kullanmadan bilgisayara sözlü komut vermesine olanak tanımaktadır.
Konuşma birleştiricileri, ekrana yansıyan bilgileri kelime, numara ve işaret olarak algılayarak bunları konuşmaya dönüştürürler ve konuşma sentezleyicileri ya da metni konuşmaya dönüştürücü (TTS) olarak da anılmaktadırlar. Görme yetisini yitirmiş bir kimse, konuşma birleşitiricileri kullandığında yazdıklarını anında işiterek gerekirse düzeltme yapabilir.
Yenilenebilir Braille ekranları, bilgisayar ekranındakileri dokunma duyusuyla algılanabilen çıktıya dönüştürür. Kullanıcı parmaklarıyla Braille olarak yazıları okur, bir sonraki metine geçince otomatik olarak yazılar yenilenir.
Braille kabartmalı yazıcılar bilgisayar metnini Braille çıktısına dönüştürür. Braille çeviri yazılımları sayesinde kelime işlem programlarında hazırlanmış veya taranmış metinler Braille’e dönüştürüldükten sonra bunlar özel kabartmalı yazıcıda basılıp kullanıcı tarafından okunmabilmektedir.
Konuşan kelime işlemciler, konuşma birleştiricilerini kullanarak klavyede yazılanları sesli hâle dönüştüren yazılımlardır.
Büyük puntolu kelime işlemcileri ekran büyütme işlemine gerek duymaksızın kullanıcının herşeyi büyük puntolarla okuyabilmesine olanak verir.
Diğer Yardımcı Olanaklar
Okuyucular metinleri okuyup kayda alır; böylece kişi istediği vakit kaydı dinleyebilir.
Not tutucular sayesinde görme zorluğu yaşayan kişi ders sırasında eğitmeni dinlemeye odaklanabilir, aynı zamanda ders notu tutma derdinden kurtulur.
Yazıcı ise sınav sırasında görme sorunu olan kişinin yanında bulunarak sadece onun söylediklerini kaleme alır, hiçbir şekilde konuya müdahale etmez.
Görme sorunlarıyla başetme - uygulamaya yönelik uyarlamalar
Aşağıdaki stratejiler kaynaştırma öğretim ve eğitimleri için önerileri kapsamaktadır. Listenin eksiksiz olduğu düşünülmemeli ve öğrencilerin ayrı bireyler olması nedeniyle, bir öğrenci için iyi olan bir uygulamanın bir diğeri için geçerli olmayabileceği dikkate alınmalıdır. Bu listeye eklemek istediğiniz iyi uygulamaları lütfen info@bcdtr.com adresine e-posta ile ulaştırınız.
Eğitim Ortamı
-
Bireyler için binalarda yolllarını bulmalarını kolaylaştırmak, malzemeleri ve öğrenme kaynaklarını tanıtmak için oryantasyon programları hazırlayın.
-
Bireylerin ihtiyacına göre aydınlatmayı düzenleyin. Genelde iyi aydınlatma önemlidir ve fayda sağlar ancak bazı bireyler için fazla ışık veya özellikle parlak yüzeylerden yansıyan ışık rahatsızlık yaratabilir. Görme bozukluğu olan veya kısmi görme sahibi kimselerde fotofobi, yani parlak ışığa karşı duyarlılık olabilir.
- Fondan gelecek gürültü ve sesi mümkün olduğunca en aza indirin ve konuşurken de açık seçik konuşmaya özen gösterin.
Öğrenme Kaynakları
-
Braille, dönüştürülmüş baskı veya sesli kayıda çevrilmesi söz konusu olan yazılı malzemeleri önceden teslim edin.
-
Açık ve basit şekilde hazırlanmış, mat kağıda basılmış ve renk ve ton olarak ve kontrastı yüksek seçilmiş yazılı malzemenin anlaşılması daha kolaydır. Font olarak Arial 14 punto gibi sans seriflerin seçilmesi netlik açısından faydalı olur. Beyaz veya sarı kağıt üzerine siyah baskı normalde en kolay okunandır ancak öğrencinin kişisel tercihi de göz önüne alınmalıdır.
-
Sayfa düzeninde sadelik önemlidir.
-
Önemli yerleri vurgulamak için renk ve görüntü kullanılabilir.
-
Yazıyı desenli fon üzerine hazırlamamaya özen gösterin.
-
Yazmak için çizgili kağıt çeşitleri bulundurun. Basılı kağıtların rengini öğrencinin tercihi doğrultusunda seçin.
-
Kimi öğrenci sınıfta konuşulanları ve bazı düşünceleri sonradan tekrar dinlemek üzere bir kayıt cihazı veya diktafon kullanmayı tercih edebilir.
-
Görsel eksikliklerini kapatabilecek yöntemleri öğrencinin kendisiyle görüşün. Örneğin satırları veya paragrafları ortaya çıkarmak için kartondan pencereler keserek öğrencinin ana kavramlara ve temel bilgilere odaklanabilmeleri sağlanabilir.
- Cetvel veya çerçeve kullanarak gözün bir satırdan diğerine kolayca takip etmesi sağlanabilir.
Ders Sunumu
-
Beyaz tahta, tepegöz veya PowerPoint sunumda her zaman yazılanları bir de yüksek sesle okuyun; kullandığınız grafik, şema, resim, kısaltma veya videoları mutlaka detaylı bir şekilde açıklayın.
-
Beyaz tahta kullanırken turuncu veya kırmızı yerine mavi veya siyah kalem tercih edin ve parlak yüzeylerden gelecek yansımaların rahatsızlık verebileceğini de göz önünde tutun.
-
Grup tartışmalarında kişilerin kendilerini tanıtmalarını sağlayın. Dağıtılacak malzemelerin önceden verin ki görme bozukluğu olanlar hazırlıklarını yapabilsinler.
- Kör veya kısmi kör kimselerin özel sınav veya değerlendirmeye tabi tutulmaları gerekebilir. Örneğin sınav kağıtlarının Braille olarak hazırlanması, kendilerine ayrılmış özel bir oda, normalden fazla sınav süresi, yazılı sınavlar için okuyucu veya yazıcı gibi özel sınav düzenlemeleri yapmak geekebilir.
Pratik Öneriler
-
Tüm düzen değişikliklerinden öğrencinin haberdar olmasını sağlayın zira asılmış bildirileri görememiş olabilir. Günümüzde cep telefonuna SMS ile bildirmek bu konudaki en etkili yöntemlerden birisidir.
- Kısmı görme sahibi öğrencilerden en çok nasıl rahat ettiklerini öğrenin zira her birinin gereksinimleri çok farklı olabilir.
Değerlendirme
Sınav Ortamında Yapılacak Değerlendirmeler İçin Düzenlemeler
